Study, 2012
Deze recente reeks kent als vertrekpunt de vergelijking van de kunstenaarspraktijk met de activiteiten van de alchemisten in hun laboratorium. Alchemisten poogden goud en andere edele metalen te produceren en zochten naar de steen der wijzen maar er waren ook alchemisten die dit slechts beschouwden als een bijproduct van hun streven naar een innerlijke transformatie, naar de vervolmaking van hun ziel. (*1)
De pogingen van de alchemisten om goud te maken wordt aangewend als metafoor voor het creëren van iets duurzaam en waardevol. De keuze voor een combinatie van ‘waardeloze’ objecten (o.a. uit kringloopwinkels) en de
Boule d’Or die in verschillende foto’s voorkomt, is dan weer een knipoog naar de pronkstillevens uit de Gouden Eeuw die de rijkdom van de opdrachtgever – in dit geval de kunstenaar zelf - moesten symboliseren. De ‘imperfecte’ tweedehandsmaterialen en objecten moeten de stillevens een geloofwaardig bieden die ‘nieuwe‘ materialen moeilijk kunnen evenaren. Terwijl de afgebeelde
Boule d’Or in wezen slechts een goudkleurige ballon vol opgeblazen lucht blijkt te zijn...
Vanuit een doorgedreven scènografie die op verschillende niveaus refereert naar de schilderkunst en naar verschillende aspecten van het modernisme (het geometrische,...) wordt in de studio in eerste instantie een theater van objecten samengesteld. Hierbij wordt gestreeft naar een wisselwerking tussen zowel natuurlijke materialen en objecten, als objecten en materialen die typisch zijn voor ‘cultuur’. Bovendien wordt de artistieke compositie van het stilleven door de integratie van speelgoed, symbolisch gekoppeld aan het spel: ook een spel is een activiteit, buiten de gewone dagelijkse bezigheden, waarin wordt geprobeerd een of meer vaardigheden of talenten ten volle te benutten of te vergroten.
Tenslotte werden ook elementen (meubelstukken,...) ingezet die typerend zijn voor o.a. de metafysische schilderkunst (De Chirico) of regelmatig terugkomen in assemblages (Schwitters, Ernst, Cornell).
De term 'réflections' uit de titel wil zowel het denkproces (de mentale reflectie) accentueren als een fysische eigenschap van de fotografie belichten. De fotografische beelden die als eindresultaat van het creatieve proces gepresenteerd worden als kunstwerken zijn ontstaan door registratie van het licht dat door de taferelen werd weerkaatst. Deze letterlijke reflectie (van het licht) krijgt trouwens nog een echo in de beelden zelf door met behulp van gerichte spiegels compositorische lichtreflecties op de achtergronden te projecteren.
De lucifer, die in de meeste beelden als een soort signatuur aanwezig is, staat door zijn chemische samenstelling voor het bewustzijn, "het idee" waaruit alles ontstaat (*2), maar oorspronkelijk betekent het woord lucifer “lichtbrenger” (*3). Dit maakt de cirkel rond want tot vandaag is de aanwezigheid van licht nog steeds dé vereiste voor het fotografische procédé.
(*1) Alchemie is een natuurfilosofie die bestond bij verschillende culturen uit vroeger tijden. In de Chinese traditie was het doel tot de 12e eeuw steeds 'praktisch' opgevat. Enerzijds was er het maken van goud, anderzijds de zoektocht naar een levensverlengend middel. Over het eigenlijke doel van de westerse alchemie blijft echter veel onduidelijk. Alchemistische geschriften zijn in de regel immers zeer occult (duister) opgesteld. Alchemistische auteurs gebruikten een soort geheimtaal met symbolen grotendeels ontleend aan de astrologie, zodat alleen 'ingewijden' toegang hadden tot de veronderstelde wijsheid van de alchemie.
De Tamil Siddhars uit Zuid-India waren yogameesters en benadrukten dat het doel van het 'Grote Werk' zelfontwikkeling was en niet de productie van edele metalen. Volgens hun traditie zou de eerste Siddhar Agastyar geweest zijn, een legendarische wijze die - net zoals Hermes Trismegistus in het westen - als een soort leraar de kennis van kunsten en wetenschappen aan de mensheid zou hebben doorgegeven.
De ondergang van de westerse alchemie vanaf de 17e eeuw werd veroorzaakt door de opkomst van de moderne wetenschap met haar nadruk op strenge kwantitatieve experimenten en haar minachting voor "oude wijsheid". Sedert de renaissance ontwikkelde de alchemie in Europa zich stilaan tot een eerder filosofische en spirituele discipline.
(*2) In de alchemie wordt de ziel "zwavel" genoemd. De drie belangrijkste ingrediënten in het alchemistische proces zijn zout (harmonie), zwavel (unieke essentie) en kwik (geest, levenskracht).
(*3) Verzamelaars van lucifermerken worden trouwens filumisten genoemd: etymologisch betekent dit “zij die houden van het licht”.
